Việc phát huy vai trò và trách nhiệm của cử tri trong cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là yếu tố then chốt quyết định sự thành công ngày hội lớn của toàn dân, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Dưới đây là các nhóm giải pháp chủ yếu nhằm phát huy mạnh mẽ vai trò và trách nhiệm của cử tri:
Thứ nhất, nhóm giải pháp về nâng cao nhận thức và hiểu biết của cử tri về bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Đây là giải pháp nền tảng, giúp cử tri hiểu rõ quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mình. Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền; tổ chức các chiến dịch truyền thông đa dạng, phong phú trên các phương tiện thông tin đại chúng (báo chí, đài phát thanh, truyền hình), mạng xã hội, cổng thông tin điện tử của địa phương. Tổ chức nắm bắt tình hình tâm tư, nguyện vọng, ý kiến, kiến nghị của nhân dân để báo cáo cấp ủy, chính quyền và Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp trên. Kịp thời đấu tranh, phê phán bác bỏ các quan điểm sai trái, luận điệu xuyên tạc, kích động, gây mất ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội để cuộc bầu cử thành công tốt đẹp.
Cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác các văn bản pháp luật về bầu cử (Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, các nghị quyết, hướng dẫn của Hội đồng bầu cử quốc gia, Ủy ban bầu cử các cấp). Tổ chức các buổi nói chuyện, tọa đàm, hội thảo, thi tìm hiểu về pháp luật bầu cử tại các cơ quan, đơn vị, trường học, khu dân cư.
Phổ biến sâu rộng về quy trình, thể lệ bầu cử: Hướng dẫn cụ thể về cách tra cứu danh sách cử tri, danh sách những người ứng cử; quy trình nhận thẻ cử tri; cách thức bỏ phiếu đúng quy định (bảo đảm bí mật, dân chủ, đúng luật). Giải thích rõ về tiêu chuẩn của người đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân để cử tri có cơ sở lựa chọn, đề cao vai trò của việc lựa chọn người có "đức, tài, xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân".
Thứ hai, nhóm giải pháp về nâng cao chất lượng tiếp xúc cử tri và lựa chọn đại biểu. Đây là giai đoạn quan trọng để cử tri có thông tin thực chất trước khi bỏ phiếu.
Đổi mới hình thức, nâng cao chất lượng các hội nghị tiếp xúc cử tri. Tổ chức các buổi tiếp xúc cử tri theo hướng linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng, địa bàn (khu vực đô thị, nông thôn, vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số).
Tạo điều kiện để cử tri được đối thoại trực tiếp, chất vấn sâu vào các chương trình hành động của người ứng cử, đặc biệt là các vấn đề mà địa phương và đất nước quan tâm. Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc tổ chức các buổi tiếp xúc cử tri trực tuyến, ghi hình và phát lại các chương trình hành động của ứng cử viên trên các nền tảng số. Công khai, minh bạch thông tin về người ứng cử: Cung cấp đầy đủ, chi tiết lý lịch, chương trình hành động, kế hoạch cống hiến của những người ứng cử đến toàn thể cử tri.
Phát huy vai trò giám sát và phản biện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp, các tổ chức chính trị - xã hội và báo chí trong việc giới thiệu, phân tích, đánh giá về những người ứng cử
Thứ ba, nhóm giải pháp về tạo điều kiện thuận lợi và bảo đảm quyền bầu cử. Mọi rào cản cần được loại bỏ để mọi công dân đều có thể thực hiện quyền công dân của mình. Bảo đảm 100% cử tri được nhận thông tin và tham gia bỏ phiếu: Rà soát, lập và niêm yết danh sách cử tri chính xác, kịp thời, không để sót, không để sai.
Tổ chức tốt việc phát thẻ cử tri tận tay cử tri. Đối với cử tri là người già yếu, khuyết tật, ở vùng sâu, vùng xa, cần có tổ chức, phương tiện hỗ trợ đưa đón hoặc mang hòm phiếu phụ đến tận nơi.
Bố trí điểm bỏ phiếu khoa học, thuận tiện: Lựa chọn địa điểm bỏ phiếu phù hợp, an toàn, thuận lợi cho việc đi lại của cử tri, đặc biệt quan tâm đến người cao tuổi, người khuyết tật. Đảm bảo cơ sở vật chất, đường đi lối lại, khu vực bỏ phiếu riêng tư để cử tri thoải mái lựa chọn.
Thứ tư, nhóm giải pháp về phát huy tinh thần tự giác, tích cực của cử tri Vai trò chủ động từ phía người dân là yếu tố quyết định cuối cùng. Kêu gọi, vận động tinh thần trách nhiệm công dân. Phát huy truyền thống yêu nước, ý thức làm chủ của nhân dân, vận động mỗi cử tri coi việc đi bầu cử không chỉ là quyền lợi mà còn là nghĩa vụ thiêng liêng, trách nhiệm chính trị đối với đất nước và quê hương. Khuyến khích cử tri nghiên cứu kỹ chương trình hành động của từng ứng cử viên, tham khảo ý kiến từ gia đình, cộng đồng để có sự lựa chọn sáng suốt nhất, "chọn người xứng đáng, bầu người tài đức".
Thứ năm, khuyến khích cử tri tham gia giám sát bầu cử thông qua Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc các cấp. Nâng cao nhận thức về quyền được giám sát quá trình bầu cử, từ khâu lập danh sách cử tri, niêm yết danh sách ứng cử viên đến quá trình bỏ phiếu, kiểm phiếu. Cung cấp các kênh tiếp nhận thông tin phản ánh, kiến nghị của cử tri về những bất cập, sai sót hoặc các hành vi vi phạm pháp luật bầu cử (nếu có) để kịp thời xử lý.
Với sự chuẩn bị bài bản, khoa học, chu đáo, nghiêm túc từ các cơ quan chức năng và sự hưởng ứng tích cực, tự giác, sáng suốt của mỗi công dân - cử tri, chúng ta tin tưởng rằng, cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 chắc chắn sẽ thành công tốt đẹp, thực sự là ngày hội của toàn dân, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong sạch, vững mạnh vì hạnh phúc của Nhân dân./.
TS. Nguyễn Văn Hùng,
Hội đồng Lý luận Trung ương
Tài liệu tham khảo:
- Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 16/5/2025 của Bộ Chính trị về lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031;
- Luật bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân số 85/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 83/2025/QH15;
- Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam số 75/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 97/2025/QH15;
- Nghị quyết số 199/2025/QH15 ngày 21/5/2025 về việc rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021 – 2026; Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031;
- Nghị quyết số 101/2025/UBTVQH15 ngày 26/9/2025 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội;
- Hướng dẫn số 13/HD-MTTW – BTT ngày 26/9/2025 của Ban Thường trực Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về tuyên truyền cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử Hội đông nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026- 2031.