Chiều ngày 18/8, tại hội trường Bộ Công an, Hội đồng Lý luận Trung ương phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Bộ Công an, Học viên Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Tư duy lý luận mới về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”.
Các đồng chí chủ trì hội thảo (từ phải qua trái): GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an; Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương - Ảnh: Trang Khánh
Chủ trì Hội thảo có PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an; Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương.
Hội thảo có sự tham dự của các đồng chí đại diện lãnh đạo Hội đồng Lý luận Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Bộ Công an, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; đại biểu đến từ các ban, bộ, ngành Trung ương và một số chuyên gia, nhà khoa học.
Quang cảnh Hội thảo - Ảnh: Mạnh Thắng
Hội thảo nhằm làm rõ những nhận thức, tư duy mới về an ninh quốc gia toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, phân tích những vấn đề đặt ra trong các khía cạnh an ninh quốc gia cụ thể và đề xuất một số định hướng, giải pháp và kiến nghị nhằm triển khai cụ thể tư duy lý luận mới về an ninh quốc gia.
Đặt an ninh vào trung tâm của mô hình quản trị quốc gia hiện đại
Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh: Quản trị quốc gia hiện đại không chỉ đơn thuần là quản lý hành chính hay kiểm soát rủi ro theo cách tiếp cận truyền thống, đó là quá trình kiến tạo thể chế, tổ chức và vận hành hệ thống quốc gia theo hướng dân chủ, hiện đại, thông minh, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm, lấy dữ liệu, pháp quyền, phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình làm phương thức chủ đạo.
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu tại Hội thảo - Ảnh: Mạnh Thắng
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị khẳng định: An ninh toàn diện, bao trùm không còn đứng ngoài hay đứng sau phát triển, mà phải được lồng ghép xuyên suốt trong mọi chính sách, mọi không gian và mọi giai đoạn phát triển. An ninh kiến tạo phát triển nghĩa là chuyển từ tư duy “bảo vệ trước nguy cơ” sang tư duy kiến tạo năng lực và không gian phát triển an toàn; không chỉ ngăn chặn, đẩy lùi các mối đe dọa mà phải chủ động tạo lập môi trường ổn định, tin cậy, giảm thiểu rủi ro hệ thống, biến thách thức thành cơ hội, góp phần nâng cao năng lực tự chủ và sức chống chịu của quốc gia. Khi được đặt đúng vị trí trong quản trị quốc gia, an ninh trở thành một nguồn lực chiến lược, một điều kiện tiên quyết để đất nước phát triển nhanh, bền vững và bao trùm.
Đồng chí đề nghị Hội thảo tiếp tục làm rõ, bổ sung và phát triển tư duy lý luận về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển; làm rõ vị trí, vai trò của an ninh trong quản trị quốc gia hiện đại và chỉ ra những giải pháp để an ninh thực sự trở thành động lực, nền tảng và bảo đảm vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
Ba bước chuyển dịch mang tính thời đại trong tư duy an ninh
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nhận định: Bối cảnh thế giới biến động nhanh, tính bất định gia tăng, rủi ro lan truyền xuyên lĩnh vực. Điều này đặt ra yêu cầu phải xây dựng nền an ninh với tư duy mới để vừa bảo vệ vững chắc Đảng, Nhà nước, Nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa và lợi ích quốc gia dân tộc, vừa giữ vững môi trường ổn định, an ninh, an toàn, mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực tự chủ và kiến tạo phát triển đất nước trong thời kỳ mới.
PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội thảo - Ảnh: Mạnh Thắng
PGS.TS Đoàn Minh Huấn khái quát tư duy mới về an ninh qua ba bước chuyển dịch cốt lõi:
Về phạm vi: Chuyển từ cách tiếp cận cục bộ, chia cắt hoặc chỉ giới hạn ở phối hợp ngành sang tổng thể, điều phối liên ngành, liên cấp.
Về phương thức: Chuyển từ thế ứng phó thụ động khi nguy cơ đã phát sinh sang chủ động nhận diện, quản trị rủi ro và kiến tạo sức chống chịu ngay từ đầu theo phương châm: “Phát triển bắt đầu từ đâu, an ninh phải được tích hợp ở đó; phát triển đến đâu, an ninh phải đồng hành đến đó”.
Về đối tượng: Chuyển từ bảo vệ trạng thái hiện có sang bảo vệ quyền lựa chọn, mở rộng dư địa chiến lược và năng lực phát triển trong tương lai.
Đồng chí đề nghị Hội thảo tập trung làm rõ năm vấn đề chủ yếu: (1) Khái niệm, cấu trúc của tư duy mới về an ninh quốc gia với các thành tố an ninh tổng thể, toàn diện, an ninh chủ động, an ninh bao trùm và an ninh kiến tạo; (2) Thể chế hóa mối quan hệ giữa an ninh và phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại; (3) Xác định an ninh con người là mục đích, Nhân dân vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là chủ thể tạo lập an ninh; (4) Làm rõ nội hàm, ý nghĩa của tự chủ chiến lược và cơ chế bảo vệ các nguồn lực, không gian phát triển; (5) Đổi mới thể chế và phương thức quản trị rủi ro an ninh theo hướng chủ động nhận diện, cảnh báo sớm, nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó và phục hồi.
PGS.TS Đoàn Minh Huấn cũng tin rằng kết quả Hội thảo sẽ cung cấp những luận cứ khoa học cho việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược An ninh quốc gia, đưa tư duy mới thành phương thức lãnh đạo và phương châm hành động: Phát triển phải bồi đắp tiềm lực an ninh, an ninh phải mở rộng năng lực phát triển. Đó chính là quản trị quốc gia hiện đại dựa trên cơ sở giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tự chủ chiến lược và hội nhập quốc tế, thống nhất giữa an ninh và phát triển trở thành những trụ cột vững chắc của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới.
Giải quyết mối quan hệ biện chứng giữa an ninh và phát triển
Báo cáo tổng thuật hội thảo từ 36 bài tham luận và các ý kiến tham luận tâm huyết của các đại biểu trong hai phiên hội thảo, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương đánh giá cao tinh thần trách nhiệm và hàm lượng khoa học trong các tham luận, phát biểu của các nhà nghiên cứu, chuyên gia.
GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu tại Hội thảo - Ảnh: Mạnh Thắng
Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh: Cần xác định an ninh con người là vị trí đặc biệt quan trọng trong an ninh bao trùm. An ninh quốc gia chỉ vững chắc khi an ninh của con người, cộng đồng, doanh nghiệp và các địa bàn được bảo đảm, không để nhóm xã hội, khu vực, hay lĩnh vực nào nằm ngoài tầm nhìn an ninh phát triển. Người dân được bảo vệ toàn diện trước tội phạm, rủi ro không gian mạng, ô nhiễm, thực phẩm bẩn... đồng thời được bảo đảm sinh kế, có cơ hội tiếp cận các dịch vụ công và các cơ hội phát triển. Khi đó, an ninh quốc gia mới có cơ sở xã hội vững chắc và sâu sắc.
Đồng thời, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng khẳng định: Mối quan hệ giữa an ninh và phát triển là mối quan hệ hữu cơ, mang tính quy luật. Nếu phát triển không tính đến an ninh thì rất dễ tạo ra những lệ thuộc mới, khoảng trống mới và tổn thương mới. Nhưng ngược lại, nếu bảo đảm an ninh một cách xơ cứng, khép kín thì có thể làm thu hẹp không gian sáng tạo, tăng chi phí xã hội và bỏ lỡ thời cơ chiến lược.
An ninh chủ động không chỉ là bảo vệ những gì quốc gia đang có, mà còn là bảo vệ những điều kiện thiết yếu để đất nước tiếp tục phát triển; giữ vững quyền tự chủ lựa chọn con đường đi của mình trước các cú sốc bên ngoài. An ninh toàn diện phải trở thành một thuộc tính nội tại của quá trình phát triển. Theo đồng chí cần đưa an ninh vào trong logic phát triển, đồng thời đưa phát triển trở thành nền tảng bền vững của an ninh là sự khác biệt rất lớn về chất giữa tư duy phối hợp đơn giản với tư duy tích hợp chiến lược.
Đưa tư duy mới vào thực tiễn chỉ đạo, hành động
Phát biểu bế mạc hội thảo, đồng chí Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, khẳng định hội thảo đã thành công tốt đẹp, mở ra bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa và phát triển lý luận của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới.
Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu tại Hội thảo - Ảnh: Mạnh Thắng
Đồng chí nhận định, Hội thảo đã thống nhất nhận thức sâu sắc: Bảo đảm an ninh và thúc đẩy phát triển không phải là hai mục tiêu đánh đổi, mà là hai mặt thống nhất cùng cấu thành năng lực quản trị quốc gia hiện đại.
Trong kỷ nguyên mới, an ninh quốc gia không chỉ là lá chắn bảo vệ thành quả phát triển mà đã trở thành nguồn lực kiến tạo, tạo lập môi trường hòa bình, ổn định, nâng cao chất lượng thể chế và củng cố niềm tin xã hội.
Đại tướng Lương Tam Quang nhấn mạnh: Bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa truyền thống và hiện đại; chuyển từ bảo vệ từng lĩnh vực sang bảo vệ toàn bộ hệ thống; từ quản lý từng nguy cơ riêng lẻ sang quản trị sự tương tác phức hợp giữa các nguy cơ; từ tư duy “không để xảy ra bằng mọi giá” sang “không để rủi ro vượt ngưỡng kiểm soát, không để khủng hoảng lan rộng thành tổn thất chiến lược”; tận dụng mọi điều kiện để biến nguy thành cơ.
Mọi chiến lược phát triển đều phải góp phần tăng cường năng lực bảo vệ quốc gia, kiên quyết không đánh đổi an ninh lấy tăng trưởng đơn thuần.
Để kết quả hội thảo thực sự đi vào thực tiễn, đồng chí Bộ trưởng Bộ Công an đề nghị các cơ quan đồng chủ trì khẩn trương tổng hợp các ý kiến đóng góp, hoàn thiện báo cáo chuyên đề và các kiến nghị chính sách phục vụ công tác tham mưu chiến lược của Đảng, Nhà nước; tiếp tục nghiên cứu thể chế hóa cơ chế phối hợp liên ngành, phân cấp phân quyền và kiểm soát rủi ro, đáp ứng trọn vẹn yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới./.
Trang Khánh