Thời gian gần đây, kinh tế tầm thấp được nhắc đến nhiều hơn trong tiến trình phát triển đô thị thông minh và các hình thái giao thông tiên tiến. Tuy nhiên, sự thành công của lĩnh vực này không chỉ phụ thuộc vào tiến bộ công nghệ, mà mà còn ở thể chế, dữ liệu, an toàn, an ninh và phát triển bền vững.
Nhận định này được các chuyên gia chia sẻ tại hội thảo Kinh tế tầm thấp tại Việt Nam - Thách thức vượt ra ngoài công nghệ, hướng tới một hệ sinh thái tích hợp, do Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Mạng lưới Hàng không không gian Italy (IAN) và Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tại Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức chiều 30/1.
Khái niệm kinh tế tầm thấp ngày càng được nhắc đến nhiều gắn với những hình ảnh như drone giao hàng, taxi bay, logistics thông minh. Ở nhiều quốc gia, kinh tế tầm thấp được xem là một “tầng kinh tế mới”, mở rộng không gian phát triển từ mặt đất lên không phận tầm thấp.
Việt Nam đã có những bước đi ban đầu với các văn bản pháp lý liên quan đến quản lý thiết bị bay không người lái và không phận tầm thấp. Tuy nhiên, thách thức lớn hơn nằm ở việc kết nối các quy định này với hệ thống dữ liệu tài nguyên - môi trường, dữ liệu địa không gian và thực tiễn quản lý đô thị. Nếu không có một cách tiếp cận hệ thống, kinh tế tầm thấp có nguy cơ phát triển manh mún, chạy theo ứng dụng trước mắt, trong khi có thể để lại những hệ lụy dài hạn về an toàn, môi trường và quản trị đô thị.
Thực tế, không gian tầm thấp gắn trực tiếp với nhà cửa, công trình, hạ tầng kỹ thuật, con người, môi trường sống, an ninh và quyền riêng tư. Vì thế, các chuyên gia cho rằng, kinh tế tầm thấp không nên được nhìn nhận như một trào lưu công nghệ, mà cần được đặt trong tổng thể quản trị không gian đô thị, nông thôn và quản lý rủi ro dài hạn. Những thách thức đặt ra trong phát triển kinh tế tầm thấp tại Việt Nam bao gồm về khung pháp lý và thể chế quản lý không gian tầm thấp; mô hình quản trị dữ liệu, chia sẻ và bảo mật thông tin; quản lý rủi ro về an toàn bay, môi trường, an ninh – quốc phòng; phát triển nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Tại hội thảo, đại diện IAN đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn ở những quốc gia mà IAN đã hỗ trợ và tư vấn trong triển khai phát triển kinh tế tầm thấp, đặc biệt là cách tiếp cận hệ sinh thái tích hợp, thay vì phát triển rời rạc theo từng công nghệ hay ứng dụng riêng lẻ. Trong đó, các ứng dụng như drone, logistics, giám sát môi trường hay hỗ trợ đô thị thông minh chỉ được triển khai khi đã có bản đồ không gian tầm thấp được chuẩn hóa; hệ thống quản lý luồng bay và chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực; cơ chế sandbox có kiểm soát để thử nghiệm công nghệ mới; khung pháp lý rõ ràng về trách nhiệm, an toàn và rủi ro.
Bên cạnh đó, việc kết nối doanh nghiệp khởi nghiệp với hệ sinh thái chính sách thông qua các chương trình thử nghiệm, đặt hàng công và hợp tác công – tư cũng được xem là yếu tố quan trọng giúp đổi mới sáng tạo không bị “bỏ rơi” trong phòng thí nghiệm, nhưng cũng không tự phát ngoài tầm kiểm soát.
Theo các chuyên gia, thúc đẩy phát triển kinh tế tầm thấp có vai trò quan trọng của Nhà nước trong kiến tạo các chính sách phù hợp. Bởi, kinh tế tầm thấp cần doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo, nhưng dữ liệu không gian, dữ liệu bay và hạ tầng số 3D là những tài sản chiến lược, gắn trực tiếp với an ninh, chủ quyền và lợi ích công cộng. Do đó, Nhà nước không chỉ là cơ quan cấp phép, mà cần đầu tư vào hạ tầng dữ liệu nền, thiết lập quy định rõ ràng, xây dựng cơ chế quản trị rủi ro dài hạn, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường./.
Theo TTXVN