Theo đài Sputnik, Đại hội lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam nhấn mạnh, công tác đối ngoại tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ngoại giao số đang trở thành một công cụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả triển khai chính sách đối ngoại, đồng thời tăng cường vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam.
“Ngoại giao số” được hiểu là việc ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến và trí tuệ nhân tạo…vào các hoạt động đối ngoại. Khác với ngoại giao truyền thống, ngoại giao số cho phép tiếp cận công chúng toàn cầu gần như tức thời và tương tác đa chiều qua không gian mạng. Chuyên gia Lê Minh nhận định: “Ngoại giao số dần trở thành phần không thể thiếu trong chính sách đối ngoại của nhiều nước, là công cụ hữu hiệu để nâng cao vai trò, mở rộng ảnh hưởng và định vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Đặc biệt, kinh nghiệm thời kỳ đại dịch COVID-19 cho thấy ngoại giao số giúp duy trì kết nối và đàm phán khi ngoại giao truyền thống bị gián đoạn, tạo ra kênh đối thoại linh hoạt và hiệu quả hơn bao giờ hết”.
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, Nghị quyết Đại hội XIV khẳng định công tác đối ngoại có vị trí trọng yếu, thường xuyên. Điều này đòi hỏi ngành Ngoại giao cần phải tiếp tục đổi mới hoạt động, triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội đáp ứng được yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ mới. Chuyên gia Lê Minh phân tích: “Theo Nghị quyết 59-NQ/TW, Việt Nam nhấn mạnh huy động nguồn lực quốc tế phục vụ chuyển đổi số, đặc biệt trong lĩnh vực CNTT, chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo…đồng thời đa dạng hóa đối tác, tránh phụ thuộc vào bất kỳ nguồn lực nào. Đây chính là cơ sở để ngoại giao số trở thành một yêu cầu tất yếu trong việc hiện đại hóa nền ngoại giao Việt Nam”.
Tích hợp ngoại giao số vào đường lối đối ngoại
Trên nền tảng đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, ngoại giao số được xem như công cụ mới để Việt Nam nâng cao hiệu quả và tính chủ động của mình trong quan hệ quốc tế.
Ngoại giao số góp phần mở rộng và nâng cao hiệu quả ngoại giao công chúng, qua đó quảng bá hình ảnh, giá trị văn hóa và chính sách của Việt Nam ra thế giới. Thông qua các nền tảng truyền thông số, cơ quan ngoại giao có thể tiếp cận trực tiếp công chúng quốc tế, truyền tải kịp thời thông điệp và lập trường của Việt Nam, đồng thời chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch trên không gian mạng, qua đó củng cố “sức mạnh mềm” quốc gia trong kỷ nguyên số.
Ngoại giao số còn góp phần tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả triển khai chính sách đối ngoại. Đồng thời, ngoại giao số ngày càng gắn kết chặt chẽ với ngoại giao kinh tế và ngoại giao khoa học – công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ Việt Nam mở rộng thị trường quốc tế và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.
Phát huy ngoại giao số trong các cơ chế đa phương
Tại cuộc họp báo quốc tế tổ chức ngay sau khi bế mạc Đại hội, chiều 23/1 Tổng Bí thư Tô Lâm dẫn câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Việt Nam là một bộ phận của thế giới. Mọi việc trên thế giới đều có quan hệ với Việt Nam và mọi việc ở trong nước cũng có quan hệ với thế giới.
Không chỉ chủ động tham gia, công nghệ số còn góp phần nâng cao hiệu quả đóng góp và lan tỏa sáng kiến của Việt Nam trong các diễn đàn đa phương. Các đề xuất của Việt Nam về hợp tác và kết nối số cho thấy tầm nhìn dài hạn đối với tiến trình xây dựng cộng đồng khu vực, đồng thời phản ánh vai trò ngày càng chủ động và trách nhiệm của Việt Nam trong các vấn đề chung. Ông Lê Minh chỉ ra rằng: “Việt Nam cũng chủ động sử dụng ngoại giao số để đóng góp xây dựng luật chơi toàn cầu trong lĩnh vực mới. Điển hình là việc Việt Nam cùng các nước thúc đẩy thông qua Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) tháng 10/2025. Sự kiện được xem như một cột mốc lịch sử cho hợp tác quốc tế trong kỷ nguyên số”. Việc đăng cai thành công và đảm bảo cân bằng lợi ích giữa các bên trong văn kiện này đã củng cố uy tín quốc tế của Việt Nam, thể hiện Việt Nam là thành viên chủ động, có trách nhiệm và đáng tin cậy trong nỗ lực định hình trật tự số toàn cầu”.
Thách thức đối với ngoại giao số
Mặc dù, ngoại giao số mang lại nhiều cơ hội, việc triển khai cũng đứng trước không ít thách thức. Để có được một nền tảng ngoại giao số vững chắc, các chuyên gia cho rằng cần phải xây dựng chiến lược phù hợp và chuẩn bị đội ngũ nhân sự đầy đủ năng lực. Chuyên gia trên cho biết: “Bên cạnh xây dựng chiến lược phát triển ngoại giao số lồng ghép vào Chiến lược Đối ngoại chung. Đồng thời là kế hoạch đào tạo nhân sự cho ngoại giao số, bao gồm kiến thức pháp lý về không gian mạng, kỹ năng truyền thông số, tư duy phân tích dữ liệu”.
Bên cạnh yêu cầu về hạ tầng công nghệ, bảo đảm an ninh mạng là thách thức lớn đối với triển khai ngoại giao số. Do đặc thù hoạt động đối ngoại gắn với nhiều thông tin nhạy cảm, hệ thống công nghệ thông tin phục vụ công tác ngoại giao cần đáp ứng tiêu chuẩn bảo mật cao, đồng thời có cơ chế phát hiện sớm và xử lý hiệu quả các nguy cơ tấn công trên không gian mạng. Các chuyên gia cũng cho rằng, việc phụ thuộc vào các nền tảng mạng xã hội nước ngoài cũng đặt ra bài toán về chủ quyền số. Việc phát triển các nền tảng “Make in Vietnam” có ý nghĩa chiến lược lâu dài nhằm giảm phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ nước ngoài. Ông Minh nhấn mạnh: “Không gian mạng mở ra cơ hội tiếp cận công chúng, nhưng cũng tạo điều kiện cho tin giả, thông tin sai lệch lan truyền. Các thế lực thù địch có thể lợi dụng mạng xã hội để xuyên tạc chính sách, kích động chia rẽ nội bộ. Đây là mặt trái của ngoại giao số mà Việt Nam phải đối mặt”.
Có thể nói, ngoại giao số là cánh tay nối dài cho đối ngoại Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi số, góp phần nâng cao năng lực hội nhập và tham gia các vấn đề khu vực, toàn cầu. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả công cụ này, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện chiến lược, đầu tư cho hạ tầng và nhân lực, đồng thời bảo đảm an ninh, chủ quyền số trong bối cảnh môi trường quốc tế ngày càng phức tạp./.
Theo TTXVN