Đại hội XIV của Đảng xác định 3 đột phá chiến lược, được khẳng định là những đòn bẩy quyết định cho cả nhiệm kỳ. Ba đột phá chiến lược gồm: đột phá về thể chế và thực thi; đột phá về nguồn nhân lực; và đột phá về hạ tầng đồng bộ, hiện đại, được xem là có quan hệ hữu cơ: thể chế mở đường; nhân lực quyết định tốc độ và chất lượng; hạ tầng tạo không gian và sức bật.
Ba đột phá chiến lược cho đất nước trong giai đoạn 2026 - 2030
Đại hội XIV của Đảng đã xác định mục tiêu tổng quát là: Giữ vững môi trường hoà bình, ổn định; phát triển nhanh, bền vững đất nước; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc; thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hoá tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, là một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân cho giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD/năm.
Trong đó, mục tiêu trọng tâm được xác định là xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Để thực hiện mục tiêu đó, Đảng xác định 12 định hướng lớn; 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 đột phá chiến lược. Trong đó 3 đột phá chiến lược gồm: đột phá về thể chế và thực thi; đột phá về nguồn nhân lực; đột phá về hạ tầng đồng bộ, hiện đại. Ba đột phá tạo động lực nội sinh mới cho phát triển đất nước trong giai đoạn 2026 - 2030.
Trong Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Tiểu ban Văn kiện trình bày tại Phiên khai mạc Đại hội XIV đã nêu rõ: Ba đột phá chiến lược được xác định từ Đại hội XIII có ý nghĩa cho cả giai đoạn 2021 - 2030, nhưng bước vào nhiệm kỳ Đại hội XIV, yêu cầu đặt ra phải làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn, vì đây là những đòn bẩy quyết định để đất nước bứt phá.
Thứ nhất, đột phá về thể chế và thực thi: Hoàn thiện đồng bộ pháp luật; nâng cao chất lượng chính sách; tăng cường kỷ luật thực thi; bảo đảm mọi chủ trương đều có lộ trình, nguồn lực và cơ chế giám sát việc thực hiện; đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền, lấy chất lượng, hiệu quả phục vụ Nhân dân và doanh nghiệp làm thước đo.
Thứ hai, đột phá về nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động; tăng cường năng lực số; hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, doanh nhân, nhà khoa học giỏi, công nhân kỹ thuật cao, đáp ứng yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước.
Thứ ba, đột phá về hạ tầng đồng bộ, hiện đại: Ưu tiên hạ tầng giao thông chiến lược, hạ tầng năng lượng, hạ tầng đô thị, hạ tầng viễn thông, đặc biệt là hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu; phát triển hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu; mở rộng không gian phát triển theo quy hoạch tổng thể quốc gia, bảo đảm liên kết vùng, liên kết địa phương, kết nối khu vực và toàn cầu.
Mở đường bằng thể chế, bứt tốc bằng nhân lực, cất cánh bằng hạ tầng
Đại hội XIV của Đảng khẳng định, ba đột phá trên có quan hệ hữu cơ. Thể chế mở đường; nhân lực quyết định tốc độ và chất lượng; hạ tầng tạo không gian và sức bật. Nếu làm đồng bộ, chúng ta sẽ tạo ra "đà" mới và "thế" mới; nếu làm nửa vời, chúng ta sẽ tự đánh mất cơ hội.
Nhìn lại nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, có thể thấy trong bối cảnh "lửa thử vàng, gian nan thử sức", song Đảng ta đã thể hiện bản lĩnh, năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu, tinh thần đoàn kết thống nhất; thể hiện ý chí, khát vọng phát triển, kiến tạo tương lai, tư duy đổi mới, hành động quyết liệt; toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII với nhiều kết quả rất quan trọng, toàn diện, đột phá, nhiều điểm sáng nổi bật, cơ bản hoàn thành các mục tiêu chủ yếu đề ra.
Các đột phá chiến lược đã được triển khai đồng thời trên ba trụ cột: Thể chế và tổ chức bộ máy, kết cấu hạ tầng, nguồn nhân lực, tạo chuyển biến nền tảng đối với mô hình phát triển. Tư duy từ "quản lý" sang "kiến tạo phát triển" từng bước được cụ thể hóa, nhất là sau khi Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành, góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn kéo dài, khơi thông nguồn lực và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Cải cách tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp gắn với phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh, tạo chuyển dịch quan trọng trong phương thức quản trị theo hướng trao quyền đi đôi với trách nhiệm, phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, giúp bộ máy tinh gọn hơn, điều hành ở địa phương chủ động hơn, chi phí tuân thủ giảm dần.
Trong lĩnh vực hạ tầng, đã tập trung hơn vào tính đồng bộ, liên kết các công trình chiến lược mở rộng không gian phát triển và nâng cao giá trị sử dụng đất (như hạ tầng đường cao tốc, sân bay, bến cảng, đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do…) cho thấy tư duy phát triển đã hướng tới tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn, với sự tham gia ngày càng lớn của khu vực kinh tế tư nhân. Cùng với đó, hạ tầng xã hội và hạ tầng số được đầu tư đồng bộ hơn, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Về dài hạn, nguồn nhân lực được đặt vào vị trí trung tâm, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ then chốt và ngành nghề mới; năng suất lao động có cải thiện bước đầu, (song thách thức vẫn là gắn chặt hơn đào tạo với nhu cầu thực tế của nền kinh tế và yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng)…
Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy còn một số hạn chế như: Hệ thống pháp luật còn chồng chéo, thiếu đồng bộ, mặc dù chúng ta đã rất nỗ lực. Thủ tục hành chính, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư, xây dựng, môi trường, còn rườm rà, kéo dài, làm tăng chi phí và rủi ro cho doanh nghiệp; Còn thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các ngành mũi nhọn như công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, hạ tầng chiến lược. Chất lượng đào tạo và sự gắn kết giữa đào tạo với nhu cầu thị trường lao động còn khoảng cách đáng kể, làm gia tăng tình trạng vừa thiếu vừa thừa lao động; Ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông và quá tải hạ tầng tại các đô thị lớn chưa được xử lý căn cơ. Thích ứng với biến đổi khí hậu còn bị động ở một số địa bàn, công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa và công nghiệp hóa, làm gia tăng rủi ro phát triển thiếu bền vững…
Những hạn chế và những điểm nghẽn trên đặt ra vấn đề quan trọng nhất hiện nay, là phải chuyển mạnh sang hành động, giải quyết có hiệu quả những hạn chế, điểm nghẽn, nút thắt, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển đất nước.
Trước hết là hoàn thiện thể chế phát triển và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, lấy thực thi làm thước đo. Trong Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định thể chế là "điểm nghẽn của điểm nghẽn" nhưng cũng là "đột phá của đột phá"; phải tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển mới. "Kiên quyết xóa bỏ cơ chế "xin-cho", giảm tối đa thủ tục hành chính; đẩy mạnh số hóa toàn diện, toàn trình, liên thông dữ liệu. Lấy thời gian, chi phí của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng cải cách; bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh".
Thứ hai là phải có cơ chế trọng dụng nhân tài, xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Trong bối cảnh hiện nay, cạnh tranh giữa các quốc gia không còn là cạnh tranh đơn thuần về tài nguyên hay lao động giá rẻ. Đó là cạnh tranh về chất lượng nhân lực, về hệ sinh thái tri thức, về khả năng sáng tạo và năng lực thích ứng. Muốn bứt phá, không thể đi bằng đôi chân của thói quen. Muốn tăng trưởng nhanh, không thể dựa vào những lợi thế ngắn hạn. Đất nước muốn "vươn mình" thì trước hết phải có một đội ngũ đủ sức gánh vác sứ mệnh vươn mình - từ quản trị nhà nước, quản trị doanh nghiệp đến nghiên cứu khoa học, công nghệ, sản xuất và dịch vụ. Điểm quan trọng là đột phá nhân lực không chỉ nhắm tới một nhóm tinh hoa hẹp, mà hướng tới một cấu trúc nhân lực quốc gia đủ mạnh: Hình thành đội ngũ cán bộ quản lý giỏi, chuyên gia giỏi, doanh nhân giỏi, nhà khoa học giỏi, cùng với lực lượng công nhân kỹ thuật cao - những người trực tiếp tạo ra sản phẩm, dịch vụ và năng suất lao động.
Đột phá thứ ba - hạ tầng đồng bộ, hiện đại - là lời khẳng định dứt khoát rằng khát vọng phát triển không thể đặt trên một nền móng chắp vá. Một nền kinh tế muốn tăng tốc cần đường cao tốc. Một xã hội muốn hiện đại cần năng lượng ổn định. Một quốc gia muốn đi vào kinh tế số phải có hạ tầng số. Và một đất nước muốn phát triển bền vững phải có hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu. Hạ tầng, vì thế, không chỉ là công trình; hạ tầng chính là năng lực tổ chức không gian phát triển của quốc gia.
Báo cáo chính trị Đại hội XIV nhấn mạnh mở rộng không gian phát triển theo quy hoạch tổng thể quốc gia, bảo đảm liên kết vùng, liên kết địa phương, kết nối khu vực và toàn cầu. Điều đó cho thấy: Phát triển không thể là "mạnh ai nấy làm". Một quốc gia muốn cạnh tranh phải có các hành lang kinh tế, các cực tăng trưởng, các đô thị động lực và các chuỗi kết nối thống nhất. Liên kết chính là cách giảm chi phí logistics, tăng hiệu quả đầu tư, mở rộng thị trường, tạo việc làm và lan tỏa cơ hội phát triển tới mọi vùng miền. Hơn nữa, yêu cầu phát triển hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu cũng cho thấy tư duy dài hạn: Hạ tầng hiện đại không chỉ để phục vụ tăng trưởng, mà còn để bảo vệ tương lai. Khi thiên tai, dịch bệnh, rủi ro môi trường và các cú sốc toàn cầu ngày càng bất định, khả năng chống chịu của hạ tầng chính là một phần của an ninh quốc gia. Điều quan trọng hơn cả: Hạ tầng đồng bộ sẽ tạo ra "không gian mới" cho những ngành nghề mới, mô hình mới, đô thị mới, vùng phát triển mới. Hạ tầng không chỉ giúp "đi lại nhanh hơn", mà giúp đất nước đi xa hơn. Nó tạo lực bật cho nền kinh tế, mở biên cho sáng tạo, và đặt đất nước vào các mạch kết nối lớn của khu vực và thế giới.
Thực tiễn đất nước đang đặt ra những yêu cầu khách quan đối với 3 đột phá chiến lược, coi đây là những nền tảng bắt buộc để "làm" mang lại kết quả thực chất. Đánh giá về tầm quan trọng của 3 đột phá chiến lược trên, đồng chí Nguyễn Văn Nên, Ủy viên Bộ Chính trị khoá XIII, Thường trực Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV, cho rằng ba đột phá chiến lược được nêu trong dự thảo các Văn kiện đều rất quan trọng và gắn kết chặt chẽ với nhau. Thể chế là "chìa khóa mở đường", nhân lực là "nguồn lực nội sinh", còn hạ tầng là "bệ đỡ" cho phát triển. Ba yếu tố này cần được triển khai đồng bộ. Trong từng giai đoạn có thể xem xét thứ tự ưu tiên cho phù hợp yêu cầu xây dựng và phát triển.
Tinh thần của Đại hội là khi bước vào nhiệm kỳ mới, ba đột phá chiến lược không chỉ dừng ở "đúng hướng", mà phải "đúng nhịp": Làm thật mạnh - làm thật nhanh - làm đến nơi đến chốn, với tinh thần xuyên suốt: Tập trung nguồn lực, tập trung lãnh đạo, tập trung thực thi./.
Theo TTXVN