Năm 2026 đánh dấu 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001-28/6/2026) - một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt trong hành trình tôn vinh những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam. Với chủ đề "Gia đình hạnh phúc - Quốc gia thịnh vượng", Ngày Gia đình Việt Nam năm nay không chỉ là dịp để mỗi người hướng về mái ấm của mình, mà còn là cơ hội để nhìn nhận sâu sắc hơn vai trò của gia đình trong sự phát triển của đất nước.
Trải qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước, gia đình luôn là tế bào của xã hội, là nơi hình thành nhân cách, nuôi dưỡng tâm hồn, lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc và tạo dựng những giá trị nền tảng cho sự phát triển của quốc gia. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, việc xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh càng trở thành nhiệm vụ quan trọng, mang ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển bền vững của đất nước.
Gia đình - nơi khởi nguồn các giá trị của con người Việt Nam
Trong đời sống của mỗi con người, gia đình là môi trường xã hội đầu tiên và có ảnh hưởng sâu sắc nhất. Từ những lời ru của mẹ, những bài học của cha, sự yêu thương, đùm bọc của ông bà, anh chị em, mỗi cá nhân từng bước hình thành nhân cách, lối sống và hệ giá trị của mình.
Từ bao đời nay, gia đình Việt Nam luôn được xây dựng trên những chuẩn mực đạo đức tốt đẹp như hiếu nghĩa, thủy chung, nhân ái, cần cù, hiếu học và tinh thần trách nhiệm. Những giá trị ấy không chỉ góp phần hình thành nên bản sắc văn hóa dân tộc mà còn trở thành nguồn lực tinh thần to lớn giúp dân tộc Việt Nam vượt qua nhiều thử thách trong lịch sử.
Chỉ thị số 49-CT/TW, ngày 21/2/2005 “Về xây dựng gia đình trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” khẳng định: “Trải qua nhiều thế hệ, gia đình Việt Nam được hình thành và phát triển với những chuẩn mực giá trị tốt đẹp góp phần xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc. Những giá trị truyền thống quý báu như lòng yêu nước, yêu quê hương, yêu thương đùm bọc lẫn nhau, thuỷ chung, hiếu nghĩa, hiếu học, cần cù và sáng tạo trong lao động, bất khuất, kiên cường vượt qua mọi khó khăn, thử thách đã được gia đình Việt Nam gìn giữ, vun đắp và phát huy trong suốt quá trình lịch sử dựng nước và giữ nước”. (1)
Không chỉ là nơi hình thành nhân cách, gia đình còn là môi trường quan trọng để bảo tồn và trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc. Những phong tục, tập quán tốt đẹp như thờ cúng tổ tiên, sum họp ngày Tết, kính trên nhường dưới, uống nước nhớ nguồn... được duy trì chủ yếu thông qua đời sống gia đình. Chính từ những giá trị được trao truyền qua các thế hệ, bản sắc văn hóa Việt Nam được gìn giữ và phát huy trong suốt chiều dài lịch sử.
Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, gia đình càng có vai trò quan trọng trong việc định hướng lối sống, hình thành bản lĩnh văn hóa cho thế hệ trẻ. Khi các giá trị xã hội có nhiều biến đổi, gia đình tiếp tục là điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp mỗi người giữ gìn những chuẩn mực đạo đức và bản sắc văn hóa dân tộc.
Gia đình cũng là nơi nâng đỡ con người trước những biến động của cuộc sống. Những lúc khó khăn, thất bại hay biến cố, gia đình luôn là nơi sẻ chia, động viên và tiếp thêm sức mạnh để mỗi người vượt qua thử thách. Sự gắn kết, yêu thương giữa các thành viên không chỉ tạo nên hạnh phúc của từng gia đình mà còn góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, ổn định và phát triển.
Xây dựng gia đình hạnh phúc - nhiệm vụ chiến lược của quốc gia
Nhận thức rõ vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của gia đình, Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm sâu sắc đối với công tác gia đình, coi xây dựng gia đình là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển đất nước.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Rất quan tâm đến gia đình là đúng và nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt. Gia đình tốt thì xã hội mới tốt. Hạt nhân của xã hội là gia đình”. (2)
Trong các kỳ Đại hội Đảng, Đảng ta luôn khẳng định vai trò nền tảng của gia đình trong sự phát triển xã hội. Việc xây dựng gia đình văn hóa, hạnh phúc, tiến bộ được xem là yếu tố then chốt để phát triển đất nước. Đại hội XIII của Đảng chỉ rõ cần tập trung “phát triển hệ giá trị gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới” (3); “thực hiện các chuẩn mực văn hóa gia đình Việt Nam ấm no, hạnh phúc, tiến bộ và văn minh” (4). Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục đặt ra nhiệm vụ: “tích cực xây dựng gia đình Việt Nam tiến bộ, văn minh, ấm no, hạnh phúc” (5); “xây dựng và thực hiện đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới”. (6)
Đặc biệt, ngày 30/12/2021, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2238/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2030. Chiến lược xác định gia đình là tế bào của xã hội, môi trường quan trọng nuôi dưỡng, giáo dục nhân cách, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc; đồng thời nhấn mạnh xây dựng gia đình hạnh phúc là mục tiêu, động lực của phát triển bền vững.
Cùng với đó, hệ thống pháp luật liên quan đến gia đình ngày càng được hoàn thiện, từ Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Bình đẳng giới, Luật Trẻ em đến Luật Phòng, chống bạo lực gia đình. Các chính sách an sinh xã hội, bảo vệ trẻ em, chăm sóc người cao tuổi, thúc đẩy bình đẳng giới cũng được triển khai đồng bộ nhằm tạo điều kiện để mỗi gia đình phát triển toàn diện.
Những năm qua, nhiều phong trào, cuộc vận động đã góp phần lan tỏa các giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam như: "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", "Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch", "Ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu thảo hiền", xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh... Qua đó, nhận thức của xã hội về vai trò của gia đình ngày càng được nâng cao, nhiều mô hình gia đình văn hóa tiêu biểu được nhân rộng.
Kết quả đạt được cho thấy công tác gia đình đã có những chuyển biến tích cực. Điều kiện sống của các gia đình ngày càng được cải thiện; quyền của phụ nữ, trẻ em được bảo đảm tốt hơn; bình đẳng giới tiếp tục được thúc đẩy; đời sống văn hóa gia đình có nhiều tiến bộ; các giá trị yêu thương, chia sẻ, trách nhiệm tiếp tục được giữ gìn và phát huy.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, gia đình Việt Nam cũng đang đứng trước không ít thách thức. Quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và hội nhập quốc tế làm thay đổi cấu trúc và mô hình gia đình truyền thống. Sự phát triển của công nghệ số mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng ảnh hưởng đến sự gắn kết giữa các thành viên. Tình trạng ly hôn, bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em vẫn còn xảy ra ở nhiều nơi. Những áp lực về kinh tế, việc làm, giáo dục con cái cũng đặt ra nhiều vấn đề mới đối với đời sống gia đình.
Những thách thức đó đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội trong việc củng cố và phát huy vai trò của gia đình, đồng thời yêu cầu mỗi thành viên phải có trách nhiệm hơn trong việc xây dựng và gìn giữ hạnh phúc gia đình.
Từ hạnh phúc của mỗi gia đình đến sự thịnh vượng của quốc gia
Nhân kỷ niệm Ngày Gia đình Việt Nam, từ ngày 25-29/6 tại Trung tâm Hội nghị và Nhà khách tỉnh Khánh Hòa, Trung tâm Triển lãm văn hóa nghệ thuật Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa cùng các tỉnh, thành phố Ninh Bình, Thanh Hóa, Đắk Lắk, Gia Lai, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau và Hải Phòng tổ chức "Ngày hội Gia đình Việt Nam năm 2026".
Thông qua các hoạt động triển lãm, giao lưu văn hóa, nghệ thuật, giới thiệu những mô hình gia đình văn hóa tiêu biểu, tôn vinh nghề truyền thống và phát triển văn hóa đọc trong gia đình, Ngày hội góp phần lan tỏa thông điệp yêu thương, trách nhiệm, sẻ chia và gắn kết giữa các thế hệ, đồng thời khẳng định sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với công tác gia đình trong giai đoạn mới.
Nhìn từ những hoạt động thiết thực đó có thể thấy, việc tôn vinh và lan tỏa các giá trị gia đình không chỉ dừng lại ở những sự kiện mang tính biểu trưng, mà còn hướng tới mục tiêu sâu xa hơn là xây dựng môi trường nuôi dưỡng con người và củng cố nền tảng phát triển của xã hội.
Chủ đề Ngày Gia đình Việt Nam năm 2026 - "Gia đình hạnh phúc - Quốc gia thịnh vượng" - đã thể hiện rõ mối quan hệ hữu cơ giữa sự phát triển của gia đình với sự phát triển của đất nước. Một quốc gia muốn phát triển bền vững phải bắt đầu từ việc xây dựng con người. Muốn có những công dân tốt, có trách nhiệm, có tri thức và đạo đức, trước hết cần có những gia đình tốt. Gia đình chính là nơi đầu tiên hình thành nên nguồn nhân lực cho xã hội, nơi nuôi dưỡng những phẩm chất, năng lực và khát vọng cống hiến của mỗi con người.
Khi mỗi gia đình thực sự là tổ ấm yêu thương, các thành viên được quan tâm, chăm sóc và tôn trọng, xã hội sẽ có thêm những công dân khỏe mạnh về thể chất, vững vàng về tinh thần, có năng lực lao động và sáng tạo. Đó chính là nguồn lực quan trọng nhất để thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và nâng cao sức mạnh quốc gia. Ngược lại, những bất ổn trong gia đình có thể kéo theo nhiều hệ lụy xã hội như bạo lực, tệ nạn, vi phạm pháp luật hay suy giảm các giá trị đạo đức. Vì vậy, xây dựng gia đình hạnh phúc cũng chính là xây dựng nền tảng cho sự phát triển lâu dài của đất nước.
Kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam là dịp để tôn vinh những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam, đồng thời khẳng định quyết tâm xây dựng gia đình trở thành môi trường an toàn, hạnh phúc và phát triển toàn diện cho mọi thành viên. Mỗi người, dù ở bất kỳ độ tuổi hay vị trí nào, đều có thể góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc bằng những hành động giản dị hằng ngày: dành thời gian cho người thân, lắng nghe và chia sẻ, tôn trọng lẫn nhau, cùng vun đắp các giá trị đạo đức và văn hóa gia đình; từ đó tạo dựng nền tảng vững chắc cho quốc gia thịnh vượng./.
Theo TTXVN
(1): Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia-Sự thật, Hà Nội, 2016, t. 64, tr. 126-127
(2): Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị quốc gia-Sự thật, Hà Nội, 2011, t.12, tr. 300
(3) (4): Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, NXB Chính trị quốc gia-Sự thật, Hà Nội, 2021, t. I, tr. 143, 143
(5) (6): Báo cáo chính trị của BCH Trung ương đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng